{"id":131,"date":"2022-01-03T14:43:18","date_gmt":"2022-01-03T14:43:18","guid":{"rendered":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/?p=131"},"modified":"2022-01-03T14:43:18","modified_gmt":"2022-01-03T14:43:18","slug":"diagnostyka-biochemiczna-chorob-nowotworowych","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/2022\/01\/03\/diagnostyka-biochemiczna-chorob-nowotworowych\/","title":{"rendered":"Diagnostyka biochemiczna chor\u00f3b nowotworowych"},"content":{"rendered":"\n<p>Nowotwory z\u0142o\u015bliwe to ponad 100 r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b, b\u0119d\u0105cych drug\u0105 po chorobach uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia przyczyn\u0105 zgon\u00f3w, zw\u0142aszcza w krajach wysoko rozwini\u0119tych tak jak Polska.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Obserwuje si\u0119 wzrost wska\u017anik\u00f3w zachorowalno\u015bci, a mimo systematycznego doskonalenia i rozwoju metod terapeutycznych, r\u00f3wnie\u017c wzrost wska\u017anik\u00f3w umieralno\u015bci z powodu szeregu nowotwor\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Proces nowotworowy jest inicjowany przez mutacj\u0119 w pojedynczej kom\u00f3rce, zdolnej do proliferacji.<\/p>\n\n\n\n<p>W zale\u017cno\u015bci od typu nowotworu, charakterystycznymi cechami procesu nowotworowego opr\u00f3cz wzmo\u017conej proliferacji s\u0105:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>zaburzenie r\u00f3\u017cnicowania kom\u00f3rek<\/li><li>du\u017cy potencja\u0142 metaboliczny kom\u00f3rek<\/li><li>inwazyjny wzrost w otaczaj\u0105cym \u015brodowisku<\/li><li>tworzenie przerzut\u00f3w do innych tkanek i narz\u0105d\u00f3w<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>Okres jaki up\u0142ywa od inicjacji zmiany w genomie kom\u00f3rki do wyst\u0105pienia klicznych objaw\u00f3w choroby, jest zr\u00f3\u017cnicowany i w niekt\u00f3rych przypadkach mo\u017ce trwa\u0107 lata.<\/p>\n\n\n\n<p>Przebieg kliniczny jest natomiast stosunkowo szybki, a jego zahamowanie w zasadniczej mierze zale\u017cy od mo\u017cliwie wczesnego rozpoznania i podj\u0119cia leczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>Rozw\u00f3j metod diagnostycznych przyczynia si\u0119 do wzrostu liczby nowotwor\u00f3w&nbsp;<strong>rozpoznawanych we wczesnych stadiach zaawansowania klinicznego choroby<\/strong>, gdy prawdopodobie\u0144stwo leczenia radykalnego jest relatywnie wysokie. Niestety, nadal u znacznego odsetka os\u00f3b badanych choroba rozpoznawana jest zbyt p\u00f3\u017ano, gdy procesem nowotworowym obj\u0119te s\u0105 ju\u017c w\u0119z\u0142y ch\u0142onne, obecne s\u0105 odleg\u0142e przerzuty i nie ma mo\u017cliwo\u015bci radykalnego leczenia. To w\u0142a\u015bnie jest jedn\u0105 z przyczyn rejestrowanego od wielu lat wzrostu wska\u017anik\u00f3w umieralno\u015bci z powodu nowotwor\u00f3w z\u0142o\u015bliwych.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Opracowanie nowych metod diagnostycznych przyczyni\u0142o si\u0119 do odkrycia wielu marker\u00f3w nowotworowych . Do antygen\u00f3w towarzysz\u0105cych nowotworom zalicza si\u0119 substancje wytwarzane zar\u00f3wno w kom\u00f3rkach prawid\u0142owych, jak i w nowotworowych, kt\u00f3rych proces uwalniania do kr\u0105\u017cenia w tych ostatnich ulega znacznemu nasileniu.<\/p>\n\n\n\n<p>Wi\u0119kszo\u015b\u0107 antygen\u00f3w towarzysz\u0105cych nowotworom ma zwi\u0105zek z r\u00f3\u017cnicowaniem kom\u00f3rek.<\/p>\n\n\n\n<p>Ich st\u0119\u017cenie w osoczu pozostaje zale\u017cne od masy guza lub liczby kom\u00f3rek zdolnych do ich wytwarzania i uwalniania do krwiobiegu.<\/p>\n\n\n\n<p>W organizmie chorych w odpowiedzi na rozwijaj\u0105cy si\u0119 nowotw\u00f3r dochodzi do wielu zmian, w tym r\u00f3wnie\u017c uk\u0142adu odporno\u015bciowego oraz szeregu proces\u00f3w metabolicznych. W du\u017cej mierze s\u0105 one zwi\u0105zane z rozwojem u znacznego odsetka chorych na nowotwory z\u0142o\u015bliwe stanu wyniszczenia nowotworowego. Jednym z objaw\u00f3w klinicznych rozwoju tego stanu \u2013 \u0142atwo dostrzegalnym \u2013 jest ubytek masy cia\u0142a. Najcz\u0119\u015bciej spotykany jest w nowotworach przewodu pokarmowego, jednak r\u00f3wnie\u017c stwierdza si\u0119 go u chorych o innej lokalizacji narz\u0105dowej.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Zak\u0142ada si\u0119, \u017ce na podstawie wyniku badania markera powinno by\u0107 mo\u017cliwe odr\u00f3\u017cnienie chorego<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;z nowotworem od wszystkich os\u00f3b bez nowotworu niezale\u017cnie od ich stanu klinicznego. Badane markery nowotworowe charakteryzuj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cn\u0105 czu\u0142o\u015bci\u0105 i swoisto\u015bci\u0105 narz\u0105dow\u0105, dlatego nie ma uniwersalnego wska\u017anika biochemicznego, okre\u015blaj\u0105cego obecno\u015b\u0107 kom\u00f3rek nowotworowych. Swoisto\u015b\u0107 narz\u0105dowa oznacza, \u017ce wysokie st\u0119\u017cenie badanego antygenu nie tylko potwierdza obecno\u015b\u0107 choroby, ale te\u017c w spos\u00f3b jednoznaczny okre\u015bla jej umiejscowienie.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<strong>Potencjalne zastosowanie wynik\u00f3w bada\u0144 marker\u00f3w nowotworowych.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce w ustaleniu rozpoznania choroby nowotworowej wyniki bada\u0144 marker\u00f3w maj\u0105 warto\u015b\u0107 informacji dodatkowej. Podstaw\u0105 dla ustalenia rozpoznania jest badanie mikroskopowe materia\u0142u kom\u00f3rkowego lub tkankowego uzyskanego drog\u0105 wymazu, biopsji, czy podczas zabiegu operacyjnego. Jednak w przypadku zaniepokojenia z powodu nietypowych objaw\u00f3w organizmu warto si\u0119gn\u0105\u0107 po badania, kt\u00f3re s\u0105 w stanie zasygnalizowa\u0107 nieprawid\u0142owo\u015bci zwi\u0105zane z chorob\u0105 nowotworow\u0105, zanim rozrost nowotworowy b\u0119dzie trudny do opanowania.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Biochemiczne markery nowotworowe maj\u0105 jeszcze szersze zastosowanie w monitorowaniu przebiegu choroby i jej leczenia.<\/p>\n\n\n\n<p>W diagnostyce i monitorowaniu leczenia chorych wykorzystywane s\u0105 przede wszystkim markery r\u00f3znicowania kom\u00f3rek takie jak: CEA, AFP, HCG, Ca125, Ca 15-3, Ca 19-9, Ca 72-4, PSA<\/p>\n\n\n\n<p><strong>CEA&nbsp;<\/strong>\u2013 jest markerem niespecyficznym, umiarkowane st\u0119\u017cenia do 20ng\/ml mog\u0105 powodowa\u0107 nienowotworowe choroby w\u0105troby, trzustki lub nerek. St\u0119\u017cenia CEA wy\u017csze od 20 ng\/ml mo\u017ce nasuwa\u0107 podejrzenie nowotworu nienab\u0142onkowego ( jelita grubego, gruczo\u0142u piersiowego, grucho\u0142u krokowego, jajniaka, taczycy, w\u0105troby, \u017co\u0142\u0105dka, trzustki).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>AFP<\/strong>&nbsp;\u2013 niezwi\u0105zane z nowotworem zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia ( do 500 ng\/ml) obserwuje si\u0119 podczas proces\u00f3w regeneracyjnych w\u0105troby np. w przwlek\u0142ym zapaleniu w\u0105troby. Nasilona biosynteza AFP &gt; 10000 ng\/ml mo\u017ce by\u0107 objawem pierwotnego raka w\u0105troby.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<strong>HCG<\/strong>&nbsp;\u2013 u kobiet nieci\u0119\u017carnych zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia mo\u017ce sugerowa\u0107 obecno\u015b\u0107 zmian nowotworowy ( nab\u0142oniak kosm\u00f3wkowy, guzy kom\u00f3rek zarodkowych, zarodkowe nowotwory jajnika) tak\u017ce u m\u0119\u017cczyz podwy\u017cszone st\u0119\u017cenie obseruje si\u0119 w nowotworach j\u0105dra (nsieniakach).<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<strong>Ca 125<\/strong>&nbsp;\u2013 zwi\u0119kszone st\u0119\u017cenie Ca-125 wyst\u0119puje u pacjentek z nowotworem jajnika z kom\u00f3rek niezarodkowych. Zwi\u0119kszenie czu\u0142o\u015bci diagnostycznej w kierunku nowotworu jajnika daje oznaczenie st\u0119\u017cenia bia\u0142ka HE4.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<strong>HE4<\/strong>&nbsp;\u2013 jest przydatne w diagnostyce i r\u00f3\u017cnicowaniu raka nab\u0142onkowego jajnika. Wyniki oznacze\u0144 tego bia\u0142ka cechuje najwy\u017csza czu\u0142o\u015b\u0107 diagnostyczna w odniesieniu do wczesnych (I\/II) i p\u00f3\u017anych (III) stadi\u00f3w zaawansowania choroby.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ca 15-3<\/strong>&nbsp;-marker raka piersi, ale wzrost jego st\u0119\u017cenia wyst\u0119puje w ci\u0105\u017cy i niez\u0142o\u015bliwych chorobach piersi, raku jajnik\u00f3w i raku szyjki macicy. Jednak oznaczanie Ca 15-3 nie ma znaczenia w rozpoznawaniu raka piersi poniewaz jego st\u0119\u017cenie wzrasta dopiero w raku z przerzutami. Oznaczanie st\u0119\u017cenia Ca-15-3 jest natomiast czu\u0142ym testem w monitorowaniu terapii i wykrywaniu nawrot\u00f3w choroby, wyprzedzaj\u0105cym o kilka miesi\u0119cy objawy kliniczne.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Ca 19-9<\/strong>&nbsp;\u2013 zwi\u0119kszone st\u0119\u017cenie Ca 19-9 stwierdza si\u0119 u znaczenego odsetka chorych na nowotwory z\u0142o\u015bliwe przewodu pokarmowego, szczeg\u00f3lnie trzustki i woreczka \u017c\u00f3\u0142ciowego a tak\u017ce w raku \u017co\u0142\u0105dka<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<strong>Ca 72-4<\/strong>&nbsp;-jest markerem uzupe\u0142niaj\u0105cym w diagnostyce raka jelita grubego, wykazuje najwy\u017csz\u0105 czu\u0142o\u015b\u0107 i swoisto\u015b\u0107 diagnostyczn\u0105 , wyra\u017anie zale\u017cn\u0105 od zaawansowania procesu nowotworowego w diagnostyce raka \u017co\u0142\u0105dka<\/p>\n\n\n\n<p><strong>NMP22<\/strong>&nbsp;\u2013 relatywnie najlepszy marker dla raka p\u0119cherza moczowego, ale nale\u017cy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0105, \u017ce zdarzaj\u0105 si\u0119 wyniki fa\u0142szywie dodatnie wywo\u0142ane stanem zapalnym.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>CYFRA 21-1<\/strong>&nbsp;\u2013 jest markerem o nieco wy\u017cszej czu\u0142o\u015bci dla wkrywania p\u0119cherza moczowego, ale mo\u017ce by\u0107 wytkorzystywany w procesie diagnostycznym nowotwor\u00f3w o r\u00f3\u017cnym umiejscowieniu narz\u0105dowym:<\/p>\n\n\n\n<ul><li>mierne zwi\u0119kszenie st\u0119\u017cenia stwierdza si\u0119 w niez\u0142o\u015bliwych chorobach p\u0142uc, chorobach w\u0105troby, niewydolno\u015bci nerek.<\/li><li>w znacznych ilo\u015bciach marker ten jest uwalniany przez kom\u00f3rki, poza rakiem p\u0119cherza moczowego, w p\u0142askonab\u0142onkowym raku p\u0142uc a tak\u017ce nowotworach g\u0142owy i szyi.<\/li><\/ul>\n\n\n\n<p>&nbsp;<strong>PSA<\/strong>&nbsp;\u2013 wraz z fizykalnym badaniem urologicznym jest badaniem przesiewowym grup wysokiego zagro\u017cenia rakiem stercza, jego oznaczanie jest u\u017cyteczne w kontroli efektywno\u015bci radioterapii, w monitorowaniu leczenia hormonalnego, wykrywania wznowy i przerzut\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>CT<\/strong>&nbsp;(Kalcytonina) \u2013 jest markerem stosowanym do rozpoznania raka rdzeniastego tarczycy. W celu monitorowania leczenia chorych oznacza si\u0119 kalcytonin\u0119 wraz z CEA.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;<strong>TG<\/strong>&nbsp;(tyreoglobulina) \u2013 jest wytwarzana przez zr\u00f3\u017cnicowanego raka tarczycy, jej oznaczanie jest niezb\u0119dne dla monitorowania leczenia chorych po doszcz\u0119tnym usuni\u0119ciu tarczycy z powodu tego raka.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;Wyniki poszczeg\u00f3lnych marker\u00f3w nowotworowych powinny by\u0107 rozpatrywane w po\u0142\u0105czeniu z innymi danymi i same w sobie niczego nie przes\u0105dzj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce czu\u0142o\u015b\u0107 diagnozy zwi\u0119ksza systematyczna kontrola podstawowych parametr\u00f3w laboratoryjnych takich jak OB, morfologii krwi z rozmazem, bia\u0142ka CRP i badanie krwi utajonej w kale, albumin, a tak\u017ce parametr\u00f3w w\u0105trobowych : AlAT, ASPAT, GGTP, fosfatazy zasadowej i amylazy.<\/p>\n\n\n\n<p>Korzystaj\u0105c z diagnostyki biochemicznej zwi\u0119kszamy czujno\u015b\u0107 w profilaktyce zdrowotej, kt\u00f3ra w razie symptom\u00f3w choroby nowotworowej pozwoli na pog\u0142\u0119bienie diagnostyki obrazowej i histopatologicznej dla podj\u0119cia wczesnej interwencji terapeutycznej.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nowotwory z\u0142o\u015bliwe to ponad 100 r\u00f3\u017cnych chor\u00f3b, b\u0119d\u0105cych drug\u0105 po chorobach uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia przyczyn\u0105 zgon\u00f3w, zw\u0142aszcza w krajach wysoko rozwini\u0119tych tak jak Polska. &nbsp;Obserwuje si\u0119 wzrost wska\u017anik\u00f3w zachorowalno\u015bci, a mimo systematycznego doskonalenia i rozwoju metod terapeutycznych, r\u00f3wnie\u017c wzrost wska\u017anik\u00f3w umieralno\u015bci z powodu szeregu nowotwor\u00f3w. Proces nowotworowy jest inicjowany przez mutacj\u0119 w pojedynczej kom\u00f3rce, zdolnej do [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131"}],"collection":[{"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":132,"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131\/revisions\/132"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=131"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/jangu.pl\/dg81201-ovh\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=131"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}